تخیّل پیشبینی و معرفت تاریخی: کالینگوود و ایده تاریخ
تخیّل پیشبینی و معرفت تاریخی: کالینگوود و ایده تاریخ

سمیرا الیاسی

دوره 19، شماره 2 ، تیر 1388، ، صفحه 1-18

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2014.812

چکیده
  هدف از این پژوهش، تحلیل نظریه آر.جی. کالینگوود درباره تاریخ برای نشان دادن ابهام‌هایی اساسی در آن است. ابهام‌هایی که به باور نگارنده، دال بر وجود تعارضی ناگزیر میان دو اصل بنیادین معرفت‌شناسی کالینگوود ...  بیشتر
مؤلفه‌های هویت ملی در برخی آثار مکتوب نیمه‌ی نخست دوره‌ی قاجار
مؤلفه‌های هویت ملی در برخی آثار مکتوب نیمه‌ی نخست دوره‌ی قاجار

حسین آبادیان

دوره 19، شماره 3 ، آذر 1388، ، صفحه 1-20

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2014.819

چکیده
  در نیمه‌ی نخست دوره‌ی قاجار و به ویژه، بعد از وقوع جنگ‌های ایران و روس، توجه به ایران در آثار نویسندگان و شاعران آن دوره راه یافت و تأملاتی هرچند سطحی درباره وجوه تمایز «خود» از «دیگری» صورت ...  بیشتر
درآمدی بر تاریخ‌نگاری حزب توده ایران
درآمدی بر تاریخ‌نگاری حزب توده ایران

سهیلا ترابی فارسانی؛ مریم توسلی کوپایی

دوره 19، شماره 4 ، بهمن 1388، ، صفحه 1-24

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2014.832

چکیده
  تاریخ، مرام و عملکرد حزب توده‌ی ایران(1320-1362 ش)به منزله‌ی یک تشکیل سیاسیِ دیرپا و تأثیرگذار در تاریخ معاصر ایران را طیفِ وسیعی از نویسندگان نقد و ارزیابی کرده‌اند.از ابتدای نگارش تاریخ این حزب تاکنون، ...  بیشتر
بررسی تطبیقی رویکرد سیاسی مورخان در تاریخ‌نگاری محلی گیلان از قرن نهم تا یازدهم هـ ق با تکیه بر روش و بینش مورخان
بررسی تطبیقی رویکرد سیاسی مورخان در تاریخ‌نگاری محلی گیلان از قرن نهم تا یازدهم هـ ق با تکیه بر روش و بینش مورخان

نزهت احمدی؛ زهرا حسن مصفا

دوره 20، شماره 5 ، فروردین 1389، ، صفحه 1-20

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2014.833

چکیده
  تاریخ‌نگاری محلی گیلان در فاصله‌ی قرن‌های نهم تا یازدهم هـ.ق قه طور چشمگیری رشد یافت.ضعف حکومت مرکزی و قدرت گرفتن حکومت‌های محلی در این منطقه را می‌توان از مهم‌ترین عوامل رشد تاریخ‌نگاری محلی این ...  بیشتر
جایگاه تاریخ تئوفیلاکت سیموکاتا در منابع عهد ساسانی
جایگاه تاریخ تئوفیلاکت سیموکاتا در منابع عهد ساسانی

فرج الله احمدی؛ حمیدرضا پاشازانوس

دوره 20، شماره 6 ، آذر 1389، ، صفحه 1-25

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2014.839

چکیده
  از جمله منابع تاریخی برای درک تحولات دوره‌ی ساسانی، آثار به‌جا مانده از مورخان بیزانس است که به لحاظ وجود اطلاعات مهمی که مشابه آن را در دیگر منابع نمی‌توان یافت، حائز اهمیت است.یکی از مهم‌ترین این ...  بیشتر
بینش معرفت‌شناسانه در تاریخ‌نگاری مطهر بن طاهر مقدسی
بینش معرفت‌شناسانه در تاریخ‌نگاری مطهر بن طاهر مقدسی

شهلا بختیاری؛ طاهره نظری ایلخانی آبادی

دوره 21، شماره 7 ، فروردین 1390، ، صفحه 1-24

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2014.846

چکیده
  شناخت دیدگاه‌های مؤلفان متون کهن تاریخی ابزاری است برای دریافت رویکرد تاریخی آنان که می‌تواند نمایانگر ماهیت علم تاریخ و بینش مؤلف باشد.البدء و التاریخ تألیف مطهربن طاهر مقدسی(355 هـ /966م) یکی از مهم‌ترین ...  بیشتر
دوسوگرایی جامعه‌شناختی در دوران ناصرالدین شاه قاجار از منظر سفرنامه‌ی «ایران و قیضه‌ی ایران» لرد کرزن با رویکرد شرق‌شناسی
دوسوگرایی جامعه‌شناختی در دوران ناصرالدین شاه قاجار از منظر سفرنامه‌ی «ایران و قیضه‌ی ایران» لرد کرزن با رویکرد شرق‌شناسی

فاطمه جمیلی کهنه شهری؛ زینب نادی

دوره 21، شماره 8 ، آذر 1390، ، صفحه 1-35

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2014.852

چکیده
  «خود» و «دیگری» یک مفهوم دائمی است که همواره «خود» برای درک پیرامون با ایجاد یک «دیگری» سعی دارد که «هستی» را معنی کند؛ با چنین منظری در این مقاله می‌کوشیم به ناسازگاری انتظارات ...  بیشتر
آسیب‌شناسی پژوهش‌های سکه‌شناختی در ایران:مطالعه موردی سکه‌های ایران باستان
آسیب‌شناسی پژوهش‌های سکه‌شناختی در ایران:مطالعه موردی سکه‌های ایران باستان

صفورا برومند

دوره 22، شماره 10 ، آذر 1391، ، صفحه 1-27

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2014.858

چکیده
  سکه‌شناسی از دانش‌های مکمل مطالعات تاریخی به شمار می‌رود که کاربرد آن حداقل از حدود صد سال گذشته مورد تأیید پژوهشگران باستان‌شناس، تاریخ‌دانان، مورخان تاریخ هنر و دانش‌های مرتبط دیگر بوده است.سکه‌ها ...  بیشتر
بازتاب اسراییلیات و افسانه‌های جعلی در قصه‌های حضرت نوح(ع) بر اساس متون تاریخی
بازتاب اسراییلیات و افسانه‌های جعلی در قصه‌های حضرت نوح(ع) بر اساس متون تاریخی

عسکری ابراهیمی جویباری

دوره 23، شماره 11 ، فروردین 1392، ، صفحه 1-32

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2014.865

چکیده
  اسراییل از القاب حضرت یعقوب(ع) می‌باشد که در قرآن کریم(آل عمران/93) فقط یک بار از آن حضرت با نام اسراییل یاد شده است.اسراییلیات اصطلاحی است که علمای اسلامی به عقاید و داستان‌های خرافی که از ناحیه علمای ...  بیشتر
بازیابی مفهوم ایران زمین در آثار و آراء حمدالله مستوفی قزوینی
بازیابی مفهوم ایران زمین در آثار و آراء حمدالله مستوفی قزوینی

سید هاشم آقاجری؛ احمد فضلی‏ نژاد

دوره 19، شماره 1 ، فروردین 1388، ، صفحه 1-27

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2014.869

چکیده
  حاکمیت ایلخانان مغول بر ایران که در پی فتح بغداد و سقوط خلافت پانصد ساله‌ی عباسی صورت گرفت، پیامدهای مهمی در عرصه‌ی فرهنگ و سیاست ایرانیان بر جای نهاد که مهم‌ترین آن بازیابی هویّت ایرانی و خودآگاهی ...  بیشتر
بازیابی فرهنگ متعارف ایرانی در تاریخ‌نگاری ابن‌بلخی حکمت عملی و فرهنگ شعوبیه)
بازیابی فرهنگ متعارف ایرانی در تاریخ‌نگاری ابن‌بلخی حکمت عملی و فرهنگ شعوبیه)

پروین ترکمنی آذر

دوره 22، شماره 9 ، فروردین 1391، ، صفحه 1-19

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2014.881

چکیده
  مقاله‌ی حاضر پژوهشی در زمینه‌ی تاریخ فرهنگی ایران است و به لحاظ جست‌وجو در تاریخ نوشته‌ی ابن‌بلخی برای دست‌یابی به اندیشه‌ی مسلط بر آن، پژوهشی در حوزه‌ی معرفت‌شناسی به شمار می‌آید.نقش فرهنگ فرد ...  بیشتر
تلاش‌هایی برای بومی‌سازی مکتب آنال مطالعه‌ی موردی دیدگاه‌های استاد علی مظاهری در فصل‌های میانی کتاب جاده‌ی ابریشم
تلاش‌هایی برای بومی‌سازی مکتب آنال مطالعه‌ی موردی دیدگاه‌های استاد علی مظاهری در فصل‌های میانی کتاب جاده‌ی ابریشم

علی بحرانی پور

دوره 23، شماره 12 ، آذر 1392، ، صفحه 5-37

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2014.883

چکیده
    نظر به اهمیت فعالیت‌های گسترده‌ی استاد علی مظاهری در زمینه‌ی تلفیق علوم همسایه‌ی تاریخ و تحقیق در تاریخ اقتصادی ایران به‌شیوه‌ای آنالیستی، معرفی وی به‌عنوان الگوی مطالعه‌ی میان‌رشته­ای ...  بیشتر
روش اِسنادی و گذار از آن در تاریخ‌نگاری اسلامی
روش اِسنادی و گذار از آن در تاریخ‌نگاری اسلامی

سید هاشم آقاجری؛ امیرحسین حاتمی

دوره 24، شماره 13 ، تیر 1393، ، صفحه 5-31

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2016.2302

چکیده
  تاریخ‌نگاری اسلامی از همان آغاز تکوینش همانند بسیاری دیگر از معارف اسلامی مانند فقه، حدیث، کلام و... دو گونه نگرش و دیدگاه معرفتی را تجربه کرد: یکی دیدگاه نقلی- روایی و دیگر دیدگاه عقلی- انتقادی. تاریخ‌نگاری ...  بیشتر
آشفتگی در مفهومِ
آشفتگی در مفهومِ "متنِ تاریخنگارانه" و نقشِ حیث التفاتی در ایضاحِ این مفهوم

امیر اغایلی؛ ابوالحسن فیاض انوش؛ مصطفی پیرمرادیان

دوره 24، شماره 14 ، دی 1393، ، صفحه 5-30

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2016.2366

چکیده
  عدمِ وجودِ تصوری روشن از مفهومِ "متنِ تاریخنگارانه"، نظریه پردازی و مفهوم سازی را در حوزه ی نظریِ تاریخ و شعبات آن، دچارِ صعوبت نموده است. این معضل همچنین، پژوهشگرانِ حوزه ی تاریخِ تاریخنگاری را در تشخیص ...  بیشتر
اهمیت کاربرد الگوها و روش‌های تحلیل اسناد در پژوهش تاریخی
اهمیت کاربرد الگوها و روش‌های تحلیل اسناد در پژوهش تاریخی

محمد امیر احمدزاده

دوره 25، شماره 15 ، شهریور 1394، ، صفحه 5-34

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2016.2405

چکیده
  یکی از مباحث مطرح در پژوهش­های تاریخیِ دوره معاصر، غفلت از منابع سندی و مراجعۀ اغلب محققان به منابع تألیفی است. حوزۀ مطالعات تاریخی، به­دلیل تنوع و تکثر منابع معرفتی (نوشتاری) از یک­سو و تغییر بینش ...  بیشتر
بازتاب زندگی اجتماعی زنان عصر صفوی در سفینه فطرت
بازتاب زندگی اجتماعی زنان عصر صفوی در سفینه فطرت

نزهت احمدی

دوره 25، شماره 16 ، مهر 1394، ، صفحه 5-24

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2016.2413

چکیده
  چکیده: از حکایات و داستان‌ها غالباً به عنوان منبعی تاریخی یاد نمی‌شود و کمتر جایگاهی در مطالعات تاریخی دارند. یکی از معدود حکایت‌نامه‌های باقیمانده از عصر صفوی، کتاب «سفینه فطرت» است. این اثر ...  بیشتر
آسیب شناسی «عنوان گزینی» در پژوهش های دانشگاهی : مطالعه موردی پایان نامه های رشته ی تاریخ
آسیب شناسی «عنوان گزینی» در پژوهش های دانشگاهی : مطالعه موردی پایان نامه های رشته ی تاریخ

محمد تقی ایمان پور؛ محمد رضا ناظری

دوره 26، شماره 17 ، آبان 1395، ، صفحه 5-32

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2016.2447

چکیده
  عنوان یکی از مهم ترین عناصر یک پژوهش و دروازه ی ورود به اثر است. عنوان، برچسبی است که نویسنده و پژوهشگر به اثر و اندیشه ی خویش می زند. در گونه شناسی پژوهش های علمی؛ رساله یا پایان نامه ی تحصیلی با ویژگی هایی ...  بیشتر
روایت اصلاح طلبان فرارودی قرن بیستم ازشرایط جامعه اسلامی عصر تزاری (مطالعه موردی: آثارعبدالرئوف فطرت بخارائی)
روایت اصلاح طلبان فرارودی قرن بیستم ازشرایط جامعه اسلامی عصر تزاری (مطالعه موردی: آثارعبدالرئوف فطرت بخارائی)

سیده فهیمه ابراهیمی

دوره 26، شماره 18 ، دی 1395، ، صفحه 5-24

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2017.15729.1137

چکیده
  جریان اصلاح طلبی در فرارود ابتدای قرن بیستم، همچون دیگر قطعات دنیای اسلام واکنشی بود به فلاکت پیش آمده در این سرزمین. تلاش برای باوراندن این وضعیت به ارکان جامعه، به همراه رویکردی علت شناسانه و ارائه ...  بیشتر
«خودی و دیگری مذهبی» در تاریخ نگاری عالم آرای نادری
«خودی و دیگری مذهبی» در تاریخ نگاری عالم آرای نادری

زلیخا امینی؛ سید ابولفضل رضوی

دوره 27، شماره 19 ، اردیبهشت 1396، ، صفحه 5-30

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2018.12426.1095

چکیده
  محمدکاظم‌مروی(متولد1133 ه. ق.) یکی از تاریخ‌نگاران عصر افشاریه است که در کتاب عالم‌آرای نادری به بازگویی مهمترین ویژگی‌های هویت دینی جامعه ایرانی اهتمام ورزیده است. این پژوهش می‌کوشد باشناخت دیدگاه ...  بیشتر
ابن اثیر ومنابع مغرب اسلامی واندلس
ابن اثیر ومنابع مغرب اسلامی واندلس

علی سالاری شادی

دوره 27، شماره 20 ، مهر 1396، ، صفحه 5-28

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2018.12708.1099

چکیده
  سرزمین مغرب اسلامی و اندلس از سرزمین‌های قدیمی و سنتی جهان اسلام و جزء لاینفک تاریخی آن محسوب است. شمال آفریقا سرزمینی وسیع و بسیار حادثه‌خیز بود؛ چرا که به‌خاطر وسعت و بافت جغرافیایی و همچنین دوری ...  بیشتر
تحول الگوهای تقسیم‌بندی تاریخ‌ ایران باستان در عصر قاجار
تحول الگوهای تقسیم‌بندی تاریخ‌ ایران باستان در عصر قاجار

رضا اردو

دوره 28، شماره 21 ، اردیبهشت 1397، ، صفحه 7-31

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2019.20388.1223

چکیده
  تقسیم‌بندی تاریخ ایران باستان تا پیش از نیمة نخست عصر قاجار اغلب در چارچوب شاهنامه یا روایات دساتیری قرار می‌گرفت. ترجمة متون تاریخی در کنار ظهور نگاه انتقادی، به علاوة کشفیات باستان‌شناسی و رمزگشایی ...  بیشتر
گونه شناسی شکلیِ کتیبه های کوفی در مساجد و مناره های شیوه رازی و آذری در استان اصفهان
گونه شناسی شکلیِ کتیبه های کوفی در مساجد و مناره های شیوه رازی و آذری در استان اصفهان

افروز رحیمی آریایی؛ نیما ولی بیگ؛ سید اصغر محمود آبادی

دوره 28، شماره 22 ، اسفند 1397، ، صفحه 7-38

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2019.23122.1290

چکیده
  خط به­ عنوان وسیلة ارتباطی با ایجاد امکان انتقال اندیشه ­ها به آیندگان و تأثیری که بر پیشبرد تمدن و فرهنگ بشری داشته، دارای اهمیت است. خط­ کوفی آغاز کتیبه­ نگاری در بناهای اسلامی بوده و با گذر زمان ...  بیشتر
تأثیر گفتمان ملی‌گرایی بر بازنمایی ایران ‌باستان در تاریخ‌نگاری جدید دورۀ قاجار (مطالعۀ موردی نامۀ‌ خسروان جلال‌الدین‌ میرزا قاجار)
تأثیر گفتمان ملی‌گرایی بر بازنمایی ایران ‌باستان در تاریخ‌نگاری جدید دورۀ قاجار (مطالعۀ موردی نامۀ‌ خسروان جلال‌الدین‌ میرزا قاجار)

محمد امیر احمدزاده؛ محمد نیازی

دوره 29، شماره 23 ، تیر 1398، ، صفحه 9-31

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2019.24484.1320

چکیده
  نخستین بازتاب‌ها از گفتمان ملی‌گرایی و تلاش برای صورت‌بندی تاریخی متناسب با آن، از اواسط سلسلۀ قاجار در ایران شکل ‌گرفت. تجددخواهان این دوره، ایدئولوژی ملی‌گرایی را مهم‌ترین نشانۀ قدرت دولت‌های ...  بیشتر
فتوحات گیتی‌ستان نقد و تحلیل منظومه‌ای نویافته از تاریخ شاه عباس اول
فتوحات گیتی‌ستان نقد و تحلیل منظومه‌ای نویافته از تاریخ شاه عباس اول

نزهت احمدی؛ محسن محمدی فشارکی

دوره 30، شماره 25 ، شهریور 1399، ، صفحه 11-33

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2020.31896.1447

چکیده
  منظومۀ نویافتۀ «فتوحات گیتی‌ستان» که تنها سه سال پیش از سقوط حکومت صفویه با تمرکز بر جنگ‌های نامدارترین پادشاه این دودمان سروده شده ‌است، از جهتی در شمارِ حماسه‌های تاریخی قرار می‌گیرد، ازسویی ...  بیشتر
ظهور اعراب و تحولات دهه‌‌های آغازین اسلامی به روایت یوحنا بارپنکای
ظهور اعراب و تحولات دهه‌‌های آغازین اسلامی به روایت یوحنا بارپنکای

محمد احمدی منش

دوره 31، شماره 27 ، مرداد 1400، ، صفحه 11-30

http://dx.doi.org/10.22051/hph.2022.38134.1570

چکیده
  کهن‌‌ترین گزارش‌‌های تاریخی دربارۀ اسلام آغازین در سدۀ نخست هجری، منابع غیرعربی و غیراسلامی هستند و یکی از مهم‌ترین آنها، بخش پایانی کتاب رش‌‌ملّه اثر یوحنا بارپنکای به سریانی شرقی است. در این اثر ...  بیشتر