نصراله فلسفی و تاریخ‌نگاری جدید در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه پیام نور

2 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور

3 گروه تاریخ دانشگاه تهران

چکیده

ورود علم جدید به ایران و تأثیرگذاری آن بر فرهنگ و تمدّن و تاریخ‌نگاری ایرانیان، دارای زوایای مختلفی است.  نصراله فلسفی به عنوان مورّخ، مدرس، مترجم و روزنامه‌نگار، یکی از  بنیان‌گذاران تاریخ‌نگاری علمی و انتقال‌دهندگان دانش جدید به ایران است. چگونگی دیدگاه‌های تاریخیِ نصراله فلسفی، و جایگاه وی در انتقال تاریخ علمی و دانش جدید به ایران، پرسشی است که مورد واکاوی مستقل قرار نگرفته است. این پژوهش بر آن است تا با استفاده از روش کتابخانه‌ای و توصیف و تحلیل روش و بینش تاریخ‌نگارانة فلسفی، جایگاه و تأثیرگذاری او را در تاریخ علمی و دانش جدید بررسی نماید. فلسفی به خاطر داشتن اطلاعات گستردة تاریخی و ادبی و آشنایی به علم جدید غرب، با تلفیق تاریخ‌نویسی سنتی و جدید، در تحولات علمی معاصر ایران تأثیرگذار بود. با این حال در تاریخ‌نویسی تحت تأثیر شرایط سیاسی و اجتماعی حاکم بر جامعة ایران، بیشتر با بینش ملی‌گرایی به نخبه‌گرایی پرداخته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Nasrollah Falsafi and Iran's New Historiography

نویسندگان [English]

  • Nasrollah Pourfayyaz 1
  • Alireza Alisoufi 2
  • Dariush Rehmanian 3
1 PHD candidate,Department of History,Payam Noor University of Tehran
2 Associate professor,Department of History, PayamNoor University of Tehran
3 Associate, Department of History, Tehran University
چکیده [English]

 The arrival of new science to Iran and its influence on the Iranian civilization and culture can be viewed hrough , several angles and areas. Nasrallah Falsafi  a historian, lecturer, translator and journalist is , one of the founders of scientific historiography and transmitters of the new knowledge to Iran. However historical perspectives of Nasrollah Falsafi, and his position in transferring the scientific historiography and modern knowledge to Iran question that has not been independently analyzed.this study aims to investigate his position and influence in the scientific historiograghy and modern knowledge,utilizing library resources via describing and analyzing his philosophical historigraphy methody and vision.Due to his extended historical and literary and his familiarity with the modern western knowledge as well as combining the classic and modern historiography, Falsafi has been influential in Iran,S contemporary scientific developments. However, his historiography has approchedthe elitism throgh nationalism, under the influence of the political and social condition of Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Historiography
  • Diplomatic History
  • Insight
  • Scientific History
  • Autobiography
ـ آرین‌پور، یحیی(1374). از نیما تا روزگاران ما، ج 3. تهران: زوار. چاپ اول.

- اتحاد، هوشنگ(1383). پژوهشگران معاصر ایران. ج 7. تهران: انتشارات فرهنگ معاصر. چاپ اول.

- زرین‌کوب، عبدالحسین(1389). تاریخ ایران بعد از اسلام. تهران: امیرکبیر. چاپ سیزدهم.

 - زمانی، محمدحسین (1387). شرق‌شناسی و اسلام‌شناسی غربیان، تاریخچه، اهداف، مکاتب و...، قم: بوستان کتاب. چاپ سوم.

 - دلاواله، پیترو(1370). سفرنامه(قسمت ایران). ترجمه شجاع‌الدین شفا. تهران: انتشارات علمی فرهنگی. چاپ دوم.

 - دو گوبینو، ژوزف آرتور(بی تا). نامه‌های کنت دوگوبینو. ترجمه رحمت‌اله مقدم مراغه‌ای. تهران: ابن‌سینا.

 - سیوری، راجر(1392). ایران عصر صفوی. ترجمة کامبیز عزیزی. تهران: انتشارات مرکز. چاپ بیست و دوم.

 - شاردن(1372). سفرنامة شاردن. ج 1. ترجمه اقبال نعمایی. تهران: انتشارات توس. چاپ اول.

 ـ ـــــــ (1362). سفرنامه شاردن قسمت اصفهان. ترجمه حسین عریضی. تهران. نگاه. چاپ دوم.

 - فلسفی، نصراله(1371). زندگانی شاه عباس اول. مجلدات 1،2،3،4. تهران: انتشارات علمی. چاپ پنجم.

 ـ ــــــــــــ  (1347). چند مقاله تاریخی و ادبی. ج 1. تهران: انتشارات وحید. چاپ اول.

 ـ ــــــــــــ  (1348). چند مقاله تاریخی و ادبی. ج 2. تهران: انتشارات وحید. چاپ اول.  

ـ ــــــــــــ  (1342). چند مقاله تاریخی و ادبی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

 ـ ــــــــــــ  (1354). مقدمة اشعار منتخب اثر ویکتور هوگو. ترجمة نصراله فلسفی. تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب.

ـ ــــــــــــ  (1337). مقدمة منتخب فرهنگ فلسفی اثر ولتر. ترجمه نصراله فلسفی. تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب.

ـ ــــــــــــ  (1309). مقدمة کتاب تمدن قدیم اثر فوستل دوکولانژ. ترجمه نصراله فلسفی. طهران: کیهان. چاپ دوم.

ـ ــــــــــــ  (1314).اصول تعلیم و تربیت. تهران: مطبعة مهر.

ـ ــــــــــــ  (1316). تاریخ روابط ایران و اروپا در دورة صفوی. طهران: چاپخانة ایران.

ـ ــــــــــــ  (1318). شرح حال بزرگان. تهران: دبیرخانة انجمن پرورش افکار.

- کمالی، محمدجواد(1392). تاریخ ترجمه ادبی از فرانسه به فارسی. مشهد: انتشارات سخن‌گستر و معاونت پژوهش فناوری دانشگاه آزاد مشهد.  

- نفیسی، سعید(1309). مقدمة دوم کتاب تمدن قدیم اثر فوستل دوکولانژ. ترجمه نصراله فلسفی. طهران: کیهان. چاپ دوم.

ـ ـــــــــــ (1342). مقدمة دوم کتاب چند مقاله تاریخی و ادبی اثر نصراله فلسفی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

- متینی، جلال(1357). نمونه‌هایی از نثر فصیح فارسی معاصر. تهران: کتابفروشی زوار.

- مینوی،  مجتبی(1371). مقدمة دوم بر کتاب زندگانی شاه عباس اول تألیف نصراله فلسفی. تهران: انتشارات علمی. چاپ پنجم.

- مولایی توانی، علیرضا (1395). گفتمان تاریخ‌نگاری رسمی دورة پهلوی پیرامون رضاه شاه. تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. چاپ اول.

- هدایت، محمود(1355). گلزار جاویدان. جلد دوم. تهران: وزارت فرهنگ و هنر.

 

مقالات

- افشار، ایرج (آذر و اسفند1380). «تاریخ شفاهی مطبوعات» گفتگو با ایرج افشار. مجله بخارا، شمارة 21و22. صفحه 185 تا 216.

ـ ـــــــــــ (1360). «نصراله فلسفی». مجلة آینده. ش 4. سال هفتم. صفحه 315 تا 320.

- باستانی پاریزی، ابراهیم(مرداد و شهریور1360). «یادی از استاد نصراله فلسفی». مجله هدهد. ش 3و5، صفحه 337 تا 342.

- رفیعی مهرآبادی، ابوالقاسم(1362). «شیخ بهاء در کتاب شاه عباس نصراله فلسفی». مجلة آینده. سال نهم. ش1. صفحه 79 تا 81.

- زرین‌کوب، عبدالحسین(خرداد و تیر1373). «تاریخ‌نگاری معاصر»، مجلة کِلک. شمارة 51 و52. صفحه 23 تا 27.

- فلسفی نصراله(آبان 1313). «وطن‌پرستی فردوسی». مجلة مهر. شمارة 17و18. صفحه 409 تا 424.

ـ ـــــــــــ (بهمن1351). «نشد مهر ایران زدل به در». مجله وحید. شمارة 110. صفحه 1206-1216.