نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

چکیده

دانش تاریخ‌نگاری یکی از جدیدترین شاخه‌های علوم تاریخی است که موضوع آن تأمل نقادانه در هم متن-های تاریخ‌نگارانه و هم در اندیشه، گفتمان، سبک، روش و دستاوردهای مورخان است. تاکنون دانش تاریخ-نگاری در ایران به شکل‌های گوناگون دریافت شده و در نتیجه، نگرانی‌ها و مخاطرات فراوانی به بار آورده است. تأمل نقادانه در پژوهش‌های انجام شده نشانگر آن است که عمدتاً از دوگانه‌های مفهومی «بینش و روش» و نیز «تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری» به عنوان چارچوب تحلیل در این پژوهش‌ها استفاده شده است. اما مساله این است که از همین مفاهیم نیز کاکردها و معناهای متفاوتی مراد شده و پژوهشگران این عرصه را سرگردان کرده است. مقاله حاضر با نقد دوگانه‌های موجود و نشان دادن نحوۀ کاربست این مفاهیم در برخی از پژوهش‌ها، می-کوشد برخی از آشفتگی‌های نظری و عملی آن را آشکار سازد و به این پرسش پاسخ دهد که آیا می‌توان به چارچوبۀ روش‌شناختی تازه‌ای در این مسیر دست یافت؟ مقاله برای برون‌رفت از این وضعیت آشفتۀ کنونی به این نتیجه می‌رسد که باید طرحی تازه در چارچوب «دانش تاریخ‌نگاری» و شاخه‌های اصلی آن یعنی «مورخ-شناسی» و «متن‌شناسی تاریخی» درافکند. مقاله سرانجام سه قالب پژوهشی «مورخ‌محور»، «متن‌محور» و رهیافت «ترکیبی» را پیشنهاد می‌کند و از رویکردهای مفهومی – نظری فلسفۀ علم تاریخ و فلسفۀ نظری تاریخ به عنوان چارچوبۀ تحقیق در این دانش سخن می‌گوید.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Dual concepts in the area of Iranian historiograph; Criticism of the past way and the design of a new way

نویسنده [English]

  • Alireza Mollaiy Tavani

Professor, Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran

چکیده [English]

Historiography is one of the newest branches of historical sciences that its subject is critical reflection on historiographical texts and the thought, discourse, style, method and achievements of historians. So far, historiography in Iran has been percepted in various forms and therefor, has caused many concerns and dangers. Critical reflection on research shows that the conceptual dualities of "vision and method" as well as "historiography and approach to history" have been used mainly as a framework for analysis in these studies. But the problem is that the same concepts have different meanings and meanings and have confused researchers in this field. This article tries to critique the existing dualities and show how these concepts are used in some researches Reveal some theoretical and practical confusions and answer the question that Is it possible to achieve a new methodological framework in this direction? To get out of the current turmoil, this article concludes that it must devise a new plan in the framework of the "knowledge of historiography" and its main branches, namely " Historianology" and "historical textology" Finally, the paper proposes three research formats: "historian-centered", "text-oriented" and "combined" approach and speaks of the conceptual-theoretical approaches of philosophy of history and theoretical philosophy of history as a framework for research in this science.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Vision
  • Method
  • Historiography
  • approach to history
  • historian