مبانی علم تاریخ در تفکر و صاف

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه الزهرا

2 دانشجوی دکترای تاریخ دانشگاه الزهرا و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر ری

چکیده

کتاب تجزیه الامصار و تزجیه الاعصار، مشهور به تاریخ وصاف، تألیف عبدالله شیرازی، مقلب به وصاف الحضره، یکی از مهم‌ترین متون تاریخنگاری ایرانی است.این اثر، افزون بر اخبار تاریخی، دیدگاه‌های مؤلف درباره‌ی اصول و مبانی دانش تاریخ را نیز در بردارد.این نوشتار می‌کوشد از خلال سبک تاریخنگاری و صاف و همچنین اشارات مستقیم و غیرمستقیم او، به دیدگاه‌هایش در این زمینه دست یابد.برای تحقق این هدف، پرسشس چنین مطرح شده است:دیدگاه‌های معرفت شناسانه‌ی وصاف شیرازی درباره‌ی مبانی علم تاریخ چیست و چه تأثیری در روش تاریخنگاری وی داشته است؟در پاسخ به این پرسش فرضیه‌ای نیز ارائه شده است:بینش معرفت شناسانه‌ی وصاف شیرازی دربارهی مبانی علم تاریخ، سبب اتخاذ روش علی، انتقادی، بر پایه‌ی بی‌طرفی تاریخی شده و تاریخنگاری وی را از سطح یک واقعه نگاری به سطحی نزدیک به تاریخنگاری علمی ارتقاء داده است.
در این مقاله ضمن مروری بر زندگینامه‌ی وصاف شیرازی از دیدگاه‌های او درباره‌ی چیستی تاریخ، فایده و هدف معرفت تاریخی و ملاحظات روش‌شناختی در اثر او سخن رفته است.وصاف به علم بودن معرفت تاریخی باور داشته و تاریخ را از اقسام حکمت دانسته است.او در روش تاریخنگاری خود به دو رویکرد انتقادی و علی توجه داشته و کوشیده است با رعایت بی‌طرفی تاریخی، این دو رویکرد را در تاریخ خود به کار بندد.بدینسان او از واقعه‌نگاری محض فاصله گرفته و بینش تاریخی را از مرزهای سنتی و رایج آن فراتر بوده است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Bases of The Historical Science in Vassaf-e- Shirazi`s Thought

نویسندگان [English]

  • Mehdi Farhani Monfared 1
  • Mahbobeh Sharafi 2
1 Associate Professor, Department of History, Al-Zahra University
2 Ph.D. student of Alzahra University and faculty member of Islamic Azad University, Rey Branch