نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه تاریخ دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.

چکیده

تحقیقات جدید در حوزه‌ی تاریخ و منابعِ تاریخِ اسماعیلیان بویژه پس از نخستین دهه‌های قرن بیستم میلادی که با کشف و شناسائی گسترده‌ی آثار مؤلفان اسماعیلی‌مذهب همراه بود،سیر صعودی را تجربه نموده است که تا به امروز نیز ادامه دارد. کشف و شناسائی مجموعه‌های پر شمارِ منابع اسماعیلی،محققان این حوزه را با طیف وسیعی از نسخِ خطیِ بکر مواجه نمود که نیازمند تصحیح،تحقیق و ترجمه بودند. مرحله‌ی دیگری از این تحول،بازخوانی تاریخ اسماعیلیان و جوانب مختلفِ سیاسی،اجتماعی،اقتصادی،مذهبی،فقهی و کلامی این فرقه بود که تا پیش از آن بر اساس روایتی نسبتاً یکجانبه از منابعِ اهل سنت به نگارش درآمده بود؛ و اینک با مراجعه‌ی همزمان به منابع پرشمار اسماعیلی در معرض نقد و بازنگری قرار می‌گرفتند. در این میان،تاریخ‌نگاری اسماعیلیان موضوعِ کمتر پژوهش مستقلی بوده است. تحقیقات جدید در حوزه تاریخ‌نگاری اسماعیلیان از دو جهت حائز اهمیّت است. جهتِ نخست،شناسائی،تصحیح و معرفی منابع تاریخ‌نگارانه‌ی اسماعیلی،و جهت دوم،استفاده از این منابع در بازخوانی تاریخ اسماعیلیان است. در جهت نخست،کارهای پژوهشی درخوری توسط محققان این حوزه صورت گرفته است،اما در حوزه‌ی بازخوانی تاریخ اسماعیلیان بر اساس منابع مکشوف،اقدام خاصی صورت نگرفته است. در این مقاله با اتخاذ روشی تاریخی- تحلیلی در صدد پاسخگویی به این پرسش اساسی هستیم که تا چه اندزه بی توجهی به منابع تاریخ‌نگارانه‌ی اسماعیلی در ارائه‌ی تصویری نادرست از تاریخ سیاسی- مذهبی این فرقه مؤثر بوده است؟

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Review resources: Typology of new Ismaili studies and the need for research in their historiography

نویسنده [English]

  • Ali Babaei Siab

Assistant Professor of History, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.

چکیده [English]

New research in the field of history of ismailis and their historical sources, especially after the first decades of the twentieth century has experienced an upward trend that continues to this day. The discovery and identification of numerous collections of Ismaili sources exposed scholars in this field to a wide range of primitive manuscripts that required correction, research, and translation. Another stage of this development was the re-reading of the history of the Ismailis and the various political, social, economic, religious, jurisprudential and theological aspects of this sect, which had previously been written based on a relatively one-sided narration from Sunni sources; And now, by simultaneously referring to the numerous Ismaili sources, they were exposed to criticism and revision. Ismaili historiography, meanwhile, has been the subject of little independent research. New research in the field of Ismaili historiography is important in two respects: The first aspect is to identify, edit and introduce the Ismaili historiographical sources, and the second aspect is to use these sources in re-reading the Ismaili history. In the second aspect, little research has been done. In this article, by adopting a historical-interpretive method, we seek to answer the basic question: to what extent has the neglect of Ismaili historiographical sources been effective in presenting a false picture of the political-religious history of ismailis?

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Ismaili Researches"
  • "Ismaili Scholars"
  • "Ismaili Sources"
  • "Ismaili Historiography"