روایت اصلاح طلبان فرارودی قرن بیستم ازشرایط جامعه اسلامی عصر تزاری (مطالعه موردی: آثارعبدالرئوف فطرت بخارائی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

جریان اصلاح طلبی در فرارود ابتدای قرن بیستم، همچون دیگر قطعات دنیای اسلام واکنشی بود به فلاکت پیش آمده در این سرزمین. تلاش برای باوراندن این وضعیت به ارکان جامعه، به همراه رویکردی علت شناسانه و ارائه راهکارهایی برای رهایی و احیای مجدد، سرفصل های مهم این حرکت اجتماعی بود. نوشتار حاضر با عنوان « روایت اصلاح طلبان فرارودی قرن بیست ازشرایط جامعه اسلامی عصر تزاری» با تاکید بر آثار عبدالرئوف فطرت بخارایی در دوران پیشا شوروی، تلاش دارد تا با خوانش آثار نگارش یافته توسط او در دوران تزاری، به تبیین و علّت شناسی انحطاط و یا به قول او «قفا مانی» جامعة اسلامی پرداخته و راه حلهای برای نجات جامعه ارائه دهد. مدعای ما که در نتیجه نیز ثابت می شود این است، فطرت که معتقد به اصلاح سیاسی جامعه بود، با بهره گیری از قرآن، حدیث و تاریخ، ریشة انحطاط جامعه و در نهایت خراجگزار شدنش به دست روسها را در عملکرد علمای مرتجع، حاکمان مستبد و مردمان جاهل می دید و یگانه راه نجات را در رهایی از جهل ( اعم از جهل نسبت به احکام شریعت و علوم جدید) و اتحاد مسلمانان می دانست

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Transoxians Reformist Narriation in 20 Century about Muslim Community Situation Under Tsarid (Case study: Aburauf Fitrats works)

نویسنده [English]

  • Seyede Fahime Ebrahimi
Assistant professor in Allame Tabatabai University
چکیده [English]

Transoxians reformist movement in 20 century, just like the rest of Muslim world was a reaction against decline of this communities. Attemts for convincing different parts of society about the situation along with finding declines causes and offering solutions for redemption and revival are the most elements of this movement. In this article under the title of “Transoxians reformist narriation in 20 century about Muslim community situation under Tsarid” with emphasis on Aburauf Fitrats works during pre-soviet era, we are going to finde the roots and causes of Muslim community decline along with some solution that offered by him for saving society. Our hypothesis is that “ Fetrat who was belived on political reform, by using Quran,traditions an history belived on thought and action of fanatic ulama,rulers and common people as the roots of decline and making protectrate Bukhara. The only solution for it is muslim unity and getting red of ignorane .

کلیدواژه‌ها [English]

  • “Abdulrauf Fetrat”
  • ”Transoxiana”
  • “Jadidism”
  • “Russia”
  • “Reformist”
-        اشپولر، برتولد [و دیگران] (1376). آسیای میانه(مجموعه مقالات تاریخی). ترجمة کاوه بیات. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.

-        عینی، صدرالدین (1362). یادداشت‌ها (دورة کامل پنج جلدی). به کوشش علی‌اکبر سعیدی‌ سیرجانی. تهران: نشر آگاه.

-        عینی، صدرالدین(1381).  تاریخ انقلاب فکری در بخارا. با مقدمة کمال‌الدین صدرالدین‌زادة عینی. تهران: سروش.

-        عینی، صدرالدین (1963). کلیات. ج11. کتاب یکم. دوشنبه: انتشارات دولتی تاجیکستان.

-        فطرت، عبدالرئوف (1390). بیانات سیاح هندی، تهران: نشر شهریاران.

-        صدر ضیاء، شریف جان مخدوم(1380). تذکار اشعار (شرح حال برخی از شاعران معاصر تاجیکستان و نمونه‌هایی از شعر آنان)، به کوشش محمد جان شکوری بخارائی. به تصحیح سحاب‌الدین صدیق. تهران: سروش.

-        معتمدنژاد، کاظم (1390). مطبوعات در آسیای مرکزی(تحولات روزنامه‌نگاری در دورة تجددخواهی، اشتراک‌گرایی و استقلال‌جویی). تهران: نشر علم.

-        میرزا سراج حکیم (1369)‌. تحف اهل بخارا. با مقدمة دکتر محمد اسدیان. تهران: انتشارات بوعلی.

-         Bregel, Yuri, An Historical Atlas Of Central Asia, Brill, Leiden, Boston, 2003

-         Khalid, Adeeb,The Politics Of Muslim Cultural Reform, Jadidism In Central Asia,University Of California Press, 2003

-         Рачьов, Зариф, Аз таърихи Афкори Чамъияти-сиёсии халки точик дар нимаи дуйуми асри XIX ва аввли асри ХХ, нашриёт давлатии Точикистон,сmалиноьод,1959

-         Фитрат, Аьдурауф, Мухтасари Тарих еслам, ьа саъе Аъдлхаии Мухаммадамин, эрфан, 1991

-         Фитрати Ьухорои, Аьдуррауфи, Мавлуди шариф, Душанье, Сино, 1997

-         Фитрат, Аьдурауфи,Мунозара, Душанье,]Ьи но[ ,1992

-         Фитрати Бухорои, Хочи Абдуррауф, Рахбари начот, Донишгохи Долатии Миллии Точикистон, Душанье,2011

-         Хотамов, Намоз, Таърихи халки точик( аз солхи 60-уми асри XIX то соли 1924), нашриёт "ЭР-граф", дошанье,2000

مقالات:

-        آینه، 12 ربیع‌الاول 1332، ش14

-        تبراف، صاحب، «ریشه‌های اندیشة معارف‌پروری عبدالواحد مُنظِم» (ویژه‌نامة انقلاب فکری بخارا و احمد دانش)، رودکی، سال دهم، ش23، تابستان 1388.

-        نبوی، عبدالخالق، «محمود خواجة بهبودی و نقد ادبی در نهضت جدیدیه»، رودکی، سال هشتم، ش16، پاییز 1386.