نویسنده
استادیار گروه تاریخ دانشگاه بیرجند و عضو پیوستة انجمن ایرانی تاریخ
چکیده
اندیشهی ناسیونالیسم یا ملیگرایی و مفهوم حقوق شهروندی از مفاهیم و مبانی اندیشهی تجدد به شمار میآیند.پیدایش این دو گفتمان در اروپا تحت تأثیر زمینههای ذهنی، تحولات سیاسی و اجتماعی و انقلابهای دموکراتیک به ویژه انقلاب کبیر فرانسه بوده است.در ایران عصر قاجاریه به دنبال رشد اندیشههای نوخواهانه، مجالی نیز برای طرح مفاهیم جدید حقوقی از جمله مفهوم حقوق شهروندی فراهم شد.بررسی آثار اندیشهگران و نوخواهان دورهی قاجار نشان میدهد گفتمان ملیگرایی بستر مناسبی برای طرح مفهوم نوپای حقوق شهروند در آن روزگار بوده است.مقالهی حاضر با هدف بررسی تأثیر اندیشهی ملیگرایی در طرح و رواج گفتمان حقوق شهروندی در عصر قاجار نگاشته شده است.مهمترین رهیافت مقاله این است که گفتمان وطنمدار علاوه بر برانگیختن احساسات وطندوستانه، مدخل مناسبی برای طرح حقو شهروندی و دگرگونی روابط دولت و ملت شد.
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
The Relations of Nationalistic Discourses and the Civil Rights in Gajar Era
نویسنده [English]
- Zahra Alizadeh Birjandi
Assistant Professor, Department of History, University of Birjand, and Continuous member of Iranian Society of History
چکیده [English]
Nationalism and civil rights concepts are among the principles of modernism. Their emergence in Europe has been affected by intellectual backgrounds, social and political changes, and democratic revolutions, especially of the Great French Revolution. An opportunity was provided to present such new legal concepts as that of the civil rights following the modern thought development inQajar Iran. The study of the works of Qajar intellectuals and modernists shows that the nationalist discourse has been a proper context to present the emerging civil rights concept at the time. The present paper aims to investigate the effects of the nationalist thought on civil rights introduction and prevalence in the Qajar era, and sets as its approach the fact that the patriotic discourse came to be an appropriate tool for civil rights introduction and government-nation relationship change as well as stirring patriotic feelings.
کلیدواژهها [English]
- Qajar
- Naserid Age
- Civil Rights
- Nationalistic
- آبادیان، حسین. (1387). «روایت و فراروایت تاریخی در اندیشه ی جلال الدین میرزا قاجار».نشریه ی علوم انسانی فرهنگ. ش68. صص 1 –
- آدمیت، فریدون. (1357). اندیشه های میرزا آقاخان کرمانی. تهران: پیام.
- ـــــــــــــــــــــ (1385). اندیشه ی ترقی و حکومت قانون عصر سپهسالار. تهران: خوارزمی.
- اکبری، محمدعلی. (1384). تبارشناسی هویت جدید ایرانی (عصر قاجار و پهلوی اول). تهران: علمی و فرهنگی.
- امیری دوغائی، فاطمه. (1390). بررسی وضعیت حقوق شهروندی در دوره ی قاجار با تکیه بر دوره ی ناصری (1264 – 1331 ه.ق). پایان نامه ی کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند.
- اورسل، ارنست. (1353). سفرنامه ی اورسل. ترجمه ی علی اصغر سعیدی. تهران: زوار.
- بهبهانی، ابوطالب. (1389). منهاج العلی. به کوشش حوریه سعیدی. تهران: میراث مکتوب.
- پالمر، ربرت روزول. (1370). تاریخ جهان نو. ترجمه ی ابوالفضل قاضی. تهران: دانشگاه تهران.
- پللو، روبر. (1370). شهروند و دولت. ترجمه ی ابوالفضل قاضی. تهران: دانشگاه تهران.
- حائری، عبدالهادی. (1364). تشیع و مشروطیت در ایران و نقش ایرانیان مقیم عراق. تهران: امیرکبیر.
- روزنامه ی دولت علیه ایران. (1282). پنج شنبه 4 رجب، ش 578.
- روزنامه ی دولتی. (1284). پنج شنبه 20 رمضان، ش 613.
- روزنامه ی شرف. (1300). اول محرم، ش 1.
- زرین کوب، عبدالحسین. (1387). تاریخ ایران بعد از اسلام. تهران: امیرکبیر.
- سانا ساریان، الیز. (1384). جنبش حقوق زنان در ایران، طغیان، افول و سرکوب از 1280 تا انقلاب 87. ترجمه ی نوشین احمدی خراسانی. تهران: اختران.
- سرنا، کارلا. (1362). آدم ها و آیین ها در ایران: سفرنامه ی مادام کارلاسرنا. ترجمه ی علی اصغر سعیدی. تهران: زوار.
- صدری نیا، باقر. (1388). «پیشینه ی تاریخی و مبانی سره نویسی». نشریه ی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت معلم. ش 65. صص 99 –
- صنیع الدوله. (1296). اشرف. روزنامه ی مریخ. ش 6. بیستم ربیع الثانی.
- ـــــــــــــــ (1296). وطن. روزنامه ی مریخ. ش 5. دوم ربیع الاول.
- طالبوف، عبدالرحیم. (1346). کتاب احمد یا سفینه ی طالبی. به کوشش باقر مومنی. تهران: کتابهای جیبی.
- علیزاده بیرجندی، زهرا. (1391). حکومت ناصری و گفتمان های نو. تهران: هیرمند.
- فصیحی، سیمین. (1372). جریان های اصلی تاریخنگاری در دوره ی پهلوی. مشهد: نشر نوند.
- ــــــــــــــــــــ (1389). حقوق شهروندی در عریضه های زنان در عصر مشروطه (دوره ی دوم و سوم مجلس شورای ملی). فصلنامه ی تاریخ ایران. ش 5/66. صص 147 –
- کاتم، ریچارد. (1371). ناسیونالیسم در ایران. ترجمه ی احمد تدین. تهران: امیرکبیر.
- کامیار، غلامرضا. (1385). حقوق شهروندی و شهرسازی. تهران: مجد.
- کرمانی، میرزا آقاخان. (بی تا). سه مکتوب. [بی جا]: [بی نا].
- گولد، جولیوس و ویلیام ل. کولب. (1376). فرهنگ علوم اجتماعی. ویراستار محمد جواد زاهدی مازندرانی. تهران: مازیار.
- لوکاس، هنری. (1369). تاریخ تمدن از کهن ترین روزگار تا سده ی ما. ترجمه ی عبدالحسین آذرنگ. تهران: کیهان.
- مراغه ای، زین العابدین. (1364). سیاحت نامه ی ابراهیم بیک. به کوشش ع.م سپانلو. تهران: اسفار.
- مهدوی، شیرین. (1379). حاج محمد حسن امین دارالضرب. ترجمه ی منصوره اتحادیه و فرحناز امیرخانی. تهران: نشر تاریخ ایران.
- نبئی، ابوالفضل. (1376). نهضت های سیاسی مذهبی در تاریخ ایران. مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
- Encyclopedia Americana. (1975). New York: Americana Corporation.